مدیریت ترضیضات کبدی: مرور پیامدهای بلندمدت، تصویربرداری پیشرفته و امراض همراه
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.1.15واژهگانِ کلیدی:
ترومای کبدی، پیامدهای بلندمدت، روش های تصویربرداری پیشرفتهچکیده
زمینه و هدف: مدیریت صدمات کبدی ناشی از ترضیض (تروما) در طول چهار دهه گذشته دچار تحولات اساسی شده است. در مریضان همودینامیک پایدار، استاندارد مراقبت در بسیاری از مراکز تروما سطح یک به سمت تداوی غیرجراحی با میزان موفقیت بالا تغییر کرده است، بهویژه در آسیبهای کبدی با درجه پایین مانند درجه I و II. پیشرفتهای مراقبتهای ویژه، تصویربرداری مقطعی و تکنیکهای انسداد شریانی از طریق کتر سبب بهبود نتایج مریضان و کاهش میزان مرگومیر در آسیبهای شریانی شدهاند. این تغییر رویکرد امکان مدیریت بسیاری از مریضان را بدون نیاز به جراحی باز فراهم کرده است.
روش: جستجوی انتخابی در منابع PubMed و Google Scholar در فاصله سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد و مقالات مرتبط با مدیریت غیرجراحی ترومای کبدی و نقش آنژیوگرافی کبدی و امبولیزیشین شریانی مورد بررسی قرار گرفت.
یافتهها: بررسی منابع اخیر نشان میدهد که مدیریت غیرجراحی ترضیضات کبدی در مریضان همودینامیک پایدار، بهویژه با استفاده از آنژیوگرافی کبدی و امبولیزیشین شریانی از طریق کتر (TAE)، بهعنوان رویکردی مؤثر و کمعارضه شناخته شده است. با وجود نبود دستورالعملهای اجماعی از سوی نهادهای معتبر مانند انجمن رادیولوژی مداخلهای و انجمن جراحی تروما آمریکا، شواهد موجود نشان میدهد که این روش میتواند میزان موفقیت تداوی غیرجراحی را افزایش دهد. همچنین با انتخاب دقیق مریضان و استفاده از مواد مناسب برای انسداد شریانی میتوان خطر نکروز کبدی را کاهش داد.
نتیجهگیری: مدیریت غیرجراحی همراه با آنژیوگرافی کبدی و انسداد شریانی از طریق کتتر باید بهعنوان گزینه تداوی در مریضان همودینامیک پایدار با شک کلنیکی آسیب شریانی در نظر گرفته شود. این روش با میزان عارضه پایین همراه است، اما بیشتر مطالعات موجود گذشتهنگر هستند و انجام تحقیقات آیندهنگر و چندمرکزی با حجم نمونه بزرگ برای ارزیابی دقیقتر اثربخشی و مصونیت این روش ضروری است.
مراجع
Coccolini F, Coimbra R, Ordonez C, et al. Liver trauma: WSES 2020 guidelines. World J Emerg Surg. 2020;15:24. https://doi.org/10.1186/s13017-020-00302-7
Cañas García I, Santoyo Villalba J, Iovino D, et al. Liver trauma: Until when we have to delay surgery? A review. Life. 2022;12(5):694. https://doi.org/10.3390/life12050694
Noyola-Villalobos HF, Loera-Torres MA, Jiménez-Chavarría E, et al. Non-surgical management after blunt traumatic liver injuries: a review article. Cir Cir. 2016;84(3):263–266. https://doi.org/10.1016/j.circir.2016.02.002
Management and outcomes of traumatic liver injury: a retrospective analysis from a tertiary care center experience. Healthcare (Basel). 2024;12(2):131. https://doi.org/10.3390/healthcare12020131
Jyothiprakasan VK, Madhusudhan C, Reddy CS. Study of blunt trauma abdomen involving liver injuries based on grade of injury and management: a single-centre study. Int Surg J. 2019;6(4):1173–1178. doi:10.18203/2349-2902.isj20190470
Brillantino A, Iacobellis F, Festa P, et al. Non-operative management of blunt liver trauma: safety, efficacy and complications of a standardized treatment protocol. Bull Emerg Trauma. 2019;7(1):49–54. https://doi.org/10.29252/beat-070107
Fodor M, Primavesi F, Morell-Hofert D, et al. Non-operative management of blunt hepatic and splenic injuries: practical aspects and value of radiological scoring systems. Eur Surg. 2018;50(5):285–298. https://doi.org/10.1007/s10353-018-0545-x
Navsaria P, Nicol A, Krige J, Edu S, Chowdhury S. Selective non-operative management of liver gunshot injuries. Eur J Trauma Emerg Surg. 2019;45(3):323–328. https://doi.org/10.1007/s00068-018-0913-z
Keizer AA, Arkenbosch JHC, Kong VY, et al. Blunt and penetrating liver trauma have similar outcomes in the modern era. Scand J Surg. 2020;110(2):208–213. https://doi.org/10.1177/1457496920921649
Kanani A, Sandve KO, Søreide K. Management of severe liver injuries: push, pack, Pringle—and plug! Scand J Trauma Resusc Emerg Med. 2021;29:93. https://doi.org/10.1186/s13049-021-00907-0
Ordoñez CA, Parra MW, Salamea JC, et al. A comprehensive five-step surgical management approach to penetrating liver injuries requiring complex repair. J Trauma Acute Care Surg. 2013;75(2):207–211. https://doi.org/10.1097/TA.0b013e31829de5d1
Pillai AS, Kumar G, Pillai AK. Hepatic trauma interventions. Semin Interv Radiol. 2021;38(1):96–104. https://doi.org/10.1055/s-0041-1724014
Dreizin D, Chen T, Liang Y, et al. Added value of deep learning-based liver CT volumetry for predicting major arterial injury after blunt hepatic trauma. Abdom Radiol (NY). 2021;46(6):2556–2566. https://doi.org/10.1007/s00261-020-02892-x
Moore EE, Shackford SR, Pachter HL, et al. Organ injury scaling: spleen, liver, and kidney. J Trauma. 1989;29(12):1664–1666.
Li Y, Palmer A, Lupu L, Huber-Lang M. Inflammatory response to ischemia–reperfusion injury in liver trauma. Eur J Trauma Emerg Surg. 2022;48:4431–4444. https://doi.org/10.1007/s00068-022-02026-6
Sampanis D, Siori M. Surgical use of fibrin glue-coated collagen patch for non-hemostatic indications. Eur Surg. 2016;48:262–268. https://doi.org/10.1007/s10353-016-0436-y
Segalini E, Morello A, Leati G, et al. Primary angioembolization in liver trauma: major hepatic necrosis as a severe complication. Updates Surg. 2022;74:1511–1519. https://doi.org/10.1007/s13304-022-01372-9
Shrestha A, Neupane HC, Tamrakar KK, et al. Role of liver enzymes in blunt abdominal trauma. Int J Emerg Med. 2021;14:7. https://doi.org/10.1186/s12245-021-00332-1
Saviano A, Ojetti V, Zanza C, et al. Liver trauma: emergency management and medico-legal implications. Diagnostics (Basel). 2022;12(6):1456. https://doi.org/10.3390/diagnostics12061456
Krawczyk M, Grąt M, Adam R, et al. Liver transplantation for hepatic trauma: European Liver Transplant Registry study. Transplantation. 2016;100(11):2372–2381. doi:10.1097/TP.0000000000001398
Roberts R, Sheth RA. Hepatic trauma. Ann Transl Med. 2021;9(14):1195. https://doi.org/10.21037/atm-20-4580
Lee KF, Chong CCN, Yeung JHH, et al. Factors affecting outcomes in traumatic liver injury. Asian J Surg. 2017;40(6):421–427. https://doi.org/10.1111/1744-1633.12237
Saviano A, Ojetti V, Zanza C, Franceschi F, Longhitano Y, Martuscelli E, et al. Liver trauma: management in the emergency setting and medico-legal implications. Diagnostics (Basel). 2022;12(6):1456. https://doi.org/10.3390/diagnostics12061456
Krawczyk M, Grąt M, Adam R, Polak WG, Klempnauer J, Pinna A, et al. Liver transplantation for hepatic trauma: a study from the European Liver Transplant Registry. Transplantation. 2016;100(11):2372–2381. https://doi.org/10.1097/TP.0000000000001398
Roberts R, Sheth RA. Hepatic trauma. Ann Transl Med. 2021;9(14):1195. https://doi.org/10.21037/atm-20-4580
Kacała A, Dorochowicz M, Matus I, Puła M, Sobański M, Jacków-Nowicka J, et al. Hepatic hemangioma: review of imaging and therapeutic strategies. Medicina (Kaunas). 2024;60(3):449. https://doi.org/10.3390/medicina60030449
Gomez GA, Jacobson LE, Asensio JA, Nauta RJ. Pre-existing liver disease in the trauma patient. Crit Care Clin. 1994;10(3):555–566.
Araujo L, Dombrovskiy V, Kamran W, Lemaire A, Chiricolo A, Lee LY, et al. Effect of preoperative liver dysfunction on cardiac surgery outcomes. J Cardiothorac Surg. 2017;12:73. https://doi.org/10.1186/s13019-017-0636-y
Akl MN, El-Qawaqzeh K, Anand T, Hosseinpour H, Colosimo C, Nelson A, et al. Trauma laparotomy for the cirrhotic patient: an outcome-based analysis. J Surg Res. 2024;294:128–136. https://doi.org/10.1016/j.jss.2023.09.008
Ali R, Rehman PM, Wais M, Hasan M, Aqeel CM, Mehmood A, et al. Causes and management of blunt liver trauma in a tertiary care hospital. J Popul Ther Clin Pharmacol. 2024;31(11):e8861. https://doi.org/10.53555/f1wvn821
Afifi I, Abayazeed S, El-Menyar A, Al-Thani H. Blunt liver trauma: a descriptive analysis from a level I trauma center. BMC Surg. 2018;18:42.
https://doi.org/10.1186/s12893-018-0369-4
Andrei S, Isac S, Carstea M, Martac C, Mihalcea L, Buzatu C, et al. Isolated liver trauma: a clinical perspective in a non-emergency center for liver surgery. Exp Ther Med. 2021;22:39. https://doi.org/10.3892/etm.2021.10961
Ray G. Management of liver diseases: current perspectives. World J Gastroenterol. 2022;28(40):5818–5826. https://doi.org/10.3748/wjg.v28.i40.5818
Nardo AD, Schneeweiss-Gleixner M, Bakail M, Dixon ED, Lax SF, Trauner M. Pathophysiological mechanisms of liver injury in COVID-19. Liver Int. 2021;41(1):2032. https://doi.org/10.1111/liv.14730
Li W, Chang N, Li L. Heterogeneity and function of Kupffer cells in liver injury. Front Immunol. 2022;13:940867. https://doi.org/10.3389/fimmu.2022.940867
Cai SY, Boyer JL. The role of bile acids in cholestatic liver injury. Ann Transl Med. 2021;9(8):610. https://doi.org/10.21037/atm-20-5110
Sivandzadeh GR, Askari H, Safarpour AR, Ejtehadi F, Raeis-Abdollahi E, Vaez Lari A, et al. COVID-19 infection and liver injury: clinical features, biomarkers, mechanisms, and management challenges. World J Clin Cases. 2021;9(22):6178–6200. https://doi.org/10.12998/wjcc.v9.i22.6178
Ortega-Alonso A, Stephens C, Lucena MI, Andrade RJ. Case characterization, clinical features and risk factors in drug-induced liver injury. Int J Mol Sci. 2016;17(5):714. https://doi.org/10.3390/ijms17050714
Li M, Luo Q, Tao Y, Sun X, Liu C. Pharmacotherapies for drug-induced liver injury: a current literature review. Front Pharmacol. 2022;12:806249. https://doi.org/10.3389/fphar.2021.806249
Yu SH, Park SH, Kim JW, Kim JH, Hwang JH, Park S, et al. Imaging features and interventional treatment for liver injuries and their complications. J Korean Soc Radiol. 2021;82(4):851–861. https://doi.org/10.3348/jksr.2020.0157
Noyola-Villalobos HF, Loera-Torres MA, Jiménez-Chavarría E, Núñez-Cantú O, García-Núñez LM, Arcaute-Velázquez FF. Non-surgical management after blunt traumatic liver injuries: a review article. Cir Cir. 2016;84(3):263–266. https://doi.org/10.1016/j.circir.2016.02.002
Lee KF, Chong CCN, Yeung JHH, Cheung NK, Siu EYY, Cheung YS, et al. Factors affecting outcomes in traumatic liver injury: a retrospective study. Asian J Surg. 2017;40(6):421–427. https://doi.org/10.1111/1744-1633.12237
Downloads
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 نادیه غضنفر،غلام فاروق فایز،نفیسه وفا
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
