ویژگیهای اپیدمیولوژیک و دموگرافیک مریضان مبتلا به سرطان در شفاخانه حوزوی آموزشی ابوعلیسینا بلخی
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.2.5واژهگانِ کلیدی:
سرطان، اپیدمیولوژی، ویژگیهای دموگرافیک، زون شمال افغانستان، آنکولوژیچکیده
زمینه و هدف: سرطان از مشکلات مهم صحی در افغانستان است و نبود سیستم منظم ثبت سرطان، شناخت الگوی اپیدمیولوژیک آن را دشوار ساخته است. این مطالعه به هدف توصیف ویژهگیهای اپیدمیولوژیک و دموگرافیک مریضان مبتلا به سرطان در شفاخانۀ حوزوی آموزشی ابوعلیسینا بلخی انجام شد.
روش: این مطالعۀ توصیفی-مقطعی و شفاخانهمحور شامل ۱۶۱۲ مریض ثبتشده در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ و هفت ماه سال ۱۴۰۴ هـ.ش بود. معلومات از دوسیهها، راجستر بخش آنکولوژی، راپورهای تشخیصی و معاینات تصویربرداری گردآوری شد. دادهها در نرمافزار IBM SPSS Statistics نسخه ۲۶ با استفاده از تعداد، فیصدی و درصد اطمینان ۹۵٪ برای نسبتها تحلیل گردید.
یافتهها: سرطان مری با ۲۹۷ واقعه، معده با ۲۰۰ واقعه و پستان با ۱۹۲ واقعه شایعترین سرطانها بودند. مردان ۵۵.۰٪ مریضان و افراد ۵۱ سال و بالاتر ۶۰.۹٪ موارد را تشکیل میدادند. در مجموع، ۱۶۲ مورد وفیات ثبت شد.
نتیجهگیری: تقویت ثبت سرطان، تشخیص زودهنگام، خدمات آنکولوژی و گردآوری منظم معلومات ضروری است.
مراجع
Habib SA. General Pathology. 4th ed. Kabul: Sarir Publications; 1398 SH. [In Persian].
Robbins. General Pathology. Translated by T.J.Sh. Tehran: Mirmah Publications; 1399 SH. [In Persian].
Zendehdel K. Coding and Staging of Tumors in Population-Based Cancer Registration in Iran. Tehran: Kimiya-ye Saadat Publications; 1399 SH. [In Persian].
Shirazi M. Junqueira’s Histology. Persian translation. Tehran: Mirmah Publications; 1395 SH. [In Persian].
Siddiqi MN. Cell Biology. 1st ed. Kabul: Azem Publications; 1394 SH. [In Persian].
Harrison. Oncology Diseases. Persian translation by Mizrania. 2nd ed. Tehran: Nedaye Danesh; 1399 SH. [In Persian].
Sengupta R, Zaidi SK. AACR Cancer Progress Report 2021: Discovery Science Driving Clinical Breakthroughs. Clin Cancer Res. 2021;27(21):5757–5759. https://doi.org/10.1158/1078-0432.CCR-21-3367
Amirkhah R, Naderi-Meshkin H, Mirahmadi M, Allahyari A, Sharifi HR. Cancer statistics in Iran: towards finding priority for prevention and treatment. Cancer Press. 2017;3(2):27. https://doi.org/10.15562/tcp.42
Australian Institute of Health and Welfare. Cancer in Australia 2021. Canberra: AIHW; 2021. https://doi.org/10.25816/ye05-nm50
Canadian Cancer Statistics Advisory Committee. Canadian Cancer Statistics 2017. Toronto: Canadian Cancer Society; 2017. Available from: https://cdn.cancer.ca/-/media/files/research/cancer-statistics/2017-statistics/2017_canadian-cancer-statistics_en.pdf
Canadian Cancer Statistics Advisory Committee. Canadian Cancer Statistics 2018: a special report on cancer incidence by stage. Toronto: Canadian Cancer Society; 2018. Available from: https://publications.gc.ca/collections/collection_2018/statcan/CS2-37-2018-eng.pdf
Ng CJ, Teo CH, Abdullah N, Tan WP, Tan HM. Relationships between cancer pattern, country income and geographical region in Asia. BMC Cancer. 2015;15:613. https://doi.org/10.1186/s12885-015-1615-0
Kaiser Family Foundation. Racial disparities in cancer outcomes, screening, and treatment. San Francisco: KFF; 2022. Available from: https://www.kff.org/racial-equity-and-health-policy/racial-disparities-in-cancer-outcomes-screening-and-treatment/
Knowles MA, Selby PJ, editors. Introduction to the Cellular and Molecular Biology of Cancer. 4th ed. Oxford: Oxford University Press; 2005. https://doi.org/10.1093/oso/9780198568537.001.0001
Lin L, Yan L, Liu Y, Yuan F, Li H, Ni J. Incidence and death in 29 cancer groups in 2017 and trend analysis from 1990 to 2017 from the Global Burden of Disease Study. J Hematol Oncol. 2019;12:96. https://doi.org/10.1186/s13045-019-0783-9
American Cancer Society. Global Cancer Facts & Figures. 4th ed. Atlanta: American Cancer Society; 2018. Available from: https://www.cancer.org/content/dam/cancer-org/research/cancer-facts-and-statistics/global-cancer-facts-and-figures/global-cancer-facts-and-figures-4th-edition.pdf
Ministry of Public Health, Afghanistan. National Cancer Control Strategy 2018–2023. Kabul: Ministry of Public Health; 2018.
Idrees R, Fatima S, Abdul-Ghafar J, Raheem A, Ahmad Z. Cancer prevalence in Pakistan: meta-analysis of various published studies to determine variation in cancer figures resulting from marked population heterogeneity in different parts of the country. World J Surg Oncol. 2018;16:129. https://doi.org/10.1186/s12957-018-1429-z
Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics, 2020. CA Cancer J Clin. 2020;70(1):7–30. https://doi.org/10.3322/caac.21590
World Health Organization. The global burden of disease: 2004 update. Geneva: World Health Organization; 2008. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241563710
World Health Organization. Cancer Afghanistan 2020 country profile. Geneva: World Health Organization; 2020. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/cancer-afg-2020
Tawakoli MF, Salihee H, Rahmati A, Hatami MN. Hospital-based patterns of esophageal and gastric cancer cases at a major tertiary referral center in Kabul, Afghanistan: a retrospective case series. BMC Cancer. 2026;26:591. https://doi.org/10.1186/s12885-026-15945-z
Abdullah M, Ghasemi-Kebria F, Danai G, Bump JB, Rebbeck TR, Koriyama C, Niazi N, Hashimi I, Safi M, Fekrat SMM, Niyazi S, Roshandel G. The descriptive epidemiology of gastric cancer in Afghanistan: a population-based cancer registry, 2018–2020. Gastric Cancer. 2026;29(3):550–560. https://doi.org/10.1007/s10120-026-01734-x
Shayan NA, Rahimi A, Özcebe H. Cancer prevalence, incidence, and mortality rates in Afghanistan in 2020: a review study. Cancer Rep. 2023;6(9):e1873. https://doi.org/10.1002/cnr2.1873
Abdullah M, Niazi N, Danaei G, Bump J, Rebbeck TR, Hashimi I, Niyazi S, Sarwari M, Ghasemi-Kebria F, Roshandel G. Cancer incidence in Kabul, Afghanistan: the first report from the population-based cancer registry. Cancer Med. 2025;14:e70844. https://doi.org/10.1002/cam4.70844
