په علي اباد تدریسي روغتون کې د داخله بستر ناروغانو ترمنځ د لوړ فشار (HTN) کچه: تشریحي مقطعي څېړنه
(د څیړنې ځای او وخت: کابل، ۱۴۰۲ – ۱۴۰۳ هـ. ش)
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.1.10واژهگانِ کلیدی:
هایپرټینشن، ماسک هایپرټینش، ریزستینت هایپرټینشن، وایت کوټیټ هایپرټینشنچکیده
شالید او موخې: ددې څيړنې اساسي موخه داده چې تر څو د علي آباد تدریسی روغتون داخله څانګه کی ( داخله بستر ناروغانو کې ) د Hypertension پیښو کچه معلومه شي. او د هایپرټینشن عمده خطري فکتورونه وپېژنو. او همدارنکه د HTN پېښې د عمر/جنس/سګرت/BMI/کورنۍ تاریخچې له مخې څنګه وېشل شوې دۍ .
د څیړنې طریقه (میتودولوژي): دا څیړنه يوه hospital-based cross-sectional Descriptive څيړنه ده چې په ۲۴۶ تنوهایپرټینشن لرونکو ناروغانو باندي چی دعلی آباد شفاخانی داخله څانکه کی بستر وو ترسره شوې ده ، Data مو د (۱۲) میاشتو په جریان کې ېعنې د ۱۴۰۲ ل کال د میزان میاشتې نه تر ۱۴۰۳ ل کال د سنبله میاشتې پورې د medical records پواسطه چې علی آباد تدریسی روغتون کی بستر وه راټوله کړیده. په Inclusion Criteria کې ټول هغه داخل بستر ښځينه او نارينه ناروغان چې د علی آباد تدریسی روغتون داخلی ځانګی ته یی مراجعه کړی وه شامل وه او په Exclusion Criteria کې ټول هغه ناروغان چې هایپرټنسن لری اوعلی آباد تدریسی روغتون ته یی مراجعه کړی بستر شوی نه دی شامل وه.
پایلې/لاسته راوړنې: په دې څېړنه ۲۸۷۷ ناروغانوګډون درلود چې د دې ناروغانو له ډلې څخه ۲۴۶(۸،۵۵٪) په هایپرټینشن اخته وو،چی د دی ناروغانو له ډلی څخه ۸۸ (۳۵.۷۷٪) يې نارينه او ۱۵۸(۶۴.۲۲٪) يې ښځينه و. د ۲۴۶ ناروغانو له ډلې څخه ۱۲۶ (۵۱.۲۱٪) ناروغان چی عمریی(۴۰ـ۶۰) وو په هایپرټینشن اخته وو. د ۲۴۶ ناروغانو له ډلی څخه ۵۴ تنوعمرد (۴۰ـ۵۰) پوری وو،او ۷۲ تنو عمرد (۵۱-۶۰) وو. د ۱۲۶ناروغانو له ډلی څخه ۳۴ (۲۶.۹۸٪) یي نارینه او۹۲ (۷۳.۰۱٪) یي ښځینه واوهمدارنګه د HTN په شاملو ناروغانو کې ۴۳ تنه (۱۷.۴۷٪) ناروغان یی سګرت څکونکي وه او ۲۰۳ تنه (۸۲.۵۲٪) ناروغانو یی سګرت نه څکول ، د جنس له نظره ۱۳ تنه ښځینه ناروغان سګرت څکونکي وه او نور ټول سګرت څکونکي یي نارینه وه. دهایپرټینشن دڅیړنې په ګډونوالو کې ۴۵ تنو (۱۸.۲۹٪) ناروغانو کې د HTN کورنۍ تاریخچې شتون درلود او ۲۷ تنو (۱۰.۹۷٪) ناروغانو کې کورنۍ تاریخچې شتون نه درلود او۱۷۴ (۷۰.۷۳٪) ناروغانوکورنې تاریخچه نامعلومه وه.او د څیړنې په ګډونوالو کې۱۸ تنه ناروغانو چاغي درلوده ، ۲۹ تنه ناروغانو اضافي وزن درلوده او پاتی ۱۹۹تنو ناروغانو اضافي وزن او چاغي نه درلوده .
نتیجهگیری: زما د څېړنې څخه معلومه شوه چې د وینی لوړفشار پېښې ۲۴۶ دي چې پېښې په ښځينه وو کې نسبت نارينه وو ته زياتې وې. اوددې څیړنې له پایلو څخه جوته شوه چې د HTNپه خطري فکتورونو کې سګرت څکول او د HTN کورنی تاریخچه په لوړه کچې شتون درلود همدارنګه ښځینه جنس،چاغې او د عمر لوړوالی هم مهم خطري فکتورونه وګڼل شول.
مراجع
Del, A. Q. (2019). Cardiovascular diseases (3rd ed., Chap. 4, p. 59). Nangarhar Medical Faculty.
McPhee, S. J., & Papadakis, M. A. (2021). Current medical diagnosis and treatment (59th ed., p. 317). McGraw-Hill.
World Health Organization. (2011). Global status report on noncommunicable diseases 2010. World Health Organization.
Osafo, C., Mate-Kole, M., Affram, K., & Adu, D. (2011). Prevalence of chronic kidney disease in hypertensive patients in Ghana. Renal Failure, 33(4), 388–392. https://doi.org/10.3109/0886022X.2011.565140
Bahrey, D., Gebremadhn, G., Mariye, T., Girmay, A., Aberhe, W., et al. (2019). Prevalence and associated factors of chronic kidney disease among adult hypertensive patients in Tigray teaching hospitals: A cross-sectional study. BMC Research Notes, 12, 562. https://doi.org/10.1186/s13104-019-4610-8
Anteneh, H., Habtamu, S. M., Masresha, A. T., & Chilot, D. A. (2021). Prevalence and associated factors of chronic kidney disease among adult hypertensive patients at Northwest Amhara referral hospitals, Northwest Ethiopia, 2020. International Journal of Hypertension, 2021, 5515832. https://doi.org/10.1155/2021/5515832
Tailakh, A., Evangelista, L. S., Mentes, J. C., Pike, N. A., Phillips, L. R., & Morisky, D. E. (2014). Hypertension prevalence, awareness, and control in Arab countries: A systematic review. Nursing & Health Sciences, 16, 126–130. https://doi.org/10.1111/nhs.12060
. Chow, C. K., Teo, K. K., Rangarajan, S., Islam, S., Gupta, R., Avezum, A., et al. (2013). Prevalence, awareness, treatment, and control of hypertension in rural and urban communities in high-, middle-, and low-income countries. JAMA, 310, 959–968. https://doi.org/10.1001/jama.2013.184182
Messerli, F. H., Rimoldi, S. F., & Bangalore, S. (2017). The transition from hypertension to heart failure: Contemporary update. JACC: Heart Failure, 5(8), 543–551. https://doi.org/10.1016/j.jchf.2017.04.012
Levey, A. S., Coresh, J., Balk, E., et al. (2003). National Kidney Foundation practice guidelines for chronic kidney disease: Evaluation, classification, and stratification. Annals of Internal Medicine, 139, 137–147. https://doi.org/10.7326/0003-4819-139-2-200307150-00013
Akpa, M. R., & Unamba, N. N. (2017). Asymptomatic chronic kidney disease and correlates in untreated hypertensive patients attending a referral hospital in southern Nigeria. Clinical Practice, 6(1), 9–13. https://doi.org/10.5923/j.cp.20170601.02
Hadi, S. (2019). Gastrointestinal and renal system diseases (Chap. 10, pp. 153–162). Afghanistan Times Printing Press.
Kumar P, Clark ML. Kumar & Clark's Cases in Clinical Medicine E-Book: Kumar & Clark's Cases in Clinical Medicine E-Book. Elsevier Health Sciences; 2020 Oct 9.
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 حکمت الله سعادت
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
