پروفایل کلینیکی و توزیع شاخص DMFT در میان مریضان مبتلا به کریس عمیق دندانی در شهر کابل، افغانستان
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.1.6واژهگانِ کلیدی:
کریس عمیق دندانی، شاخص DMFT، پروفایل کلینیکی، رفتارهای صحی دهن، الگوهای تداوی دندانی، کابل، افغانستانچکیده
زمینه و هدف: کریس دندانی یک بیماری شایع وابسته به بیوفیلم است و همچنان یکی از چالشهای مهم سلامت عمومی، بهویژه در محیطهای کمبرخوردار محسوب میشود. کریس عمیق دندان مرحله پیشرفته بیماری است که اغلب با درگیری پالپ و از دست رفتن دندان همراه میباشد. در افغانستان، دادههای بالینی استاندارد در مورد شدت پوسیدگی دندانی محدود است. هدف این مطالعه، توصیف توزیع شاخص DMFT در بیماران مبتلا به پوسیدگی عمیق دندان در کابل و بررسی ارتباط آن با ویژگیهای جمعیتشناختی، رفتارهای مرتبط با سلامت دهان و الگوهای درمانی بود.
روشها: این مطالعه بهصورت مقطعی–گذشتهنگر بر اساس پروندههای بالینی ثبتشده در شش مرکز دولتی و خصوصی دندانپزشکی در شهر کابل انجام شد. از مجموع ۱۵۱۶ پرونده بررسیشده، ۱۰۱۴ بیمار که حداقل یک ضایعه کریس عمیق داشتند، وارد تحلیل شدند. اطلاعات مربوط به مشخصات دموگرافیک، رفتارهای سلامت دهان، اجزای شاخص DMFT و روشهای درمانی استخراج گردید. بهدلیل توزیع غیرنرمال نمرات DMFT، از میانه و دامنه بینچارکی استفاده شد و آزمونهای آماری ناپارامتریک به کار رفت. سطح معنیداری آماری ۰٫۰۵>p در نظر گرفته شد.
یافتهها: بیماران بار تجمعی بالایی از پوسیدگی دندانی داشتند و دندانهای از دسترفته بیشترین سهم شاخص DMFT را تشکیل میدادند (۶۰٫۷٪). نمرات DMFT با افزایش سن افزایش یافت و در زنان و افراد با سطح تحصیلات پایینتر بهطور معنیداری بالاتر بود. تفاوت معنیداری بین گروههای قومی مشاهده نشد. دفعات مسواکزدن ارتباط معنیداری با DMFT نداشت، در حالی که مصرف مواد قندی همبستگی مثبت ضعیف اما معنیدار نشان داد. درمان ریشه و ترمیم دندانی شایعترین مداخلات ثبتشده بودند.
نتیجهگیری: یافتهها نشاندهنده بار بالای پوسیدگی و از دست رفتن دندان در بیماران مبتلا به پوسیدگی عمیق در کابل است. ارتباط آن با سن، جنس، تحصیلات و مصرف قند، بر تأخیر در مراجعه و ضعف اقدامات پیشگیرانه تأکید دارد. تقویت برنامههای پیشگیری، ارتقای سواد سلامت دهان و دسترسی زودهنگام به خدمات دندانپزشکی ضروری است.
مراجع
Rathee, M., & Sapra, A. (2023, June 21). Dental caries. StatPearls - NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK551699/
Balaji S. M. (2018). Dental caries: Research perspective. Indian journal of dental research : official publication of Indian Society for Dental Research, 29(1), 3. https://doi.org/10.4103/ijdr.IJDR_61_18
JaypeeDigital | Dental Caries. (n.d.). https://www.jaypeedigital.com/book/9788184487756/chapter/ch5
Carvalho, T. S., & Lussi, A. (2017). Age-related morphological, histological, and functional changes in teeth. Journal of Oral Rehabilitation, 44(4), 291–298. https://doi.org/10.1111/joor.12474
Ricucci, D., Loghin, S., Niu, L. N., & Tay, F. R. (2018). Changes in the radicular pulp complex in healthy intact teeth and in response to deep caries or restorations: A histological and histobacteriological study. Journal of Dentistry, 73, 76–90. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2018.04.007
World Health Organization. (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children. WHO Press.
https://doi.org/10.2471/BLT.15.156273
Magnusson, B. O., & Sundell, S. O. (1977). Stepwise excavation of deep carious lesions in primary molars. Journal of the International Association of Dentistry for Children, 8(2), 36–40.
Leksell, E., Ridell, K., Cvek, M., & Mejare, I. (1996). Pulp exposure after stepwise versus direct complete excavation of deep carious lesions in young posterior permanent teeth. Endodontics & Dental Traumatology, 12(4), 192–196. https://doi.org/10.1111/j.1600-9657.1996.tb00520.x
Miyashita, H., Worthington, H. V., Qualtrough, A., & Plasschaert, A. (2007). Pulp management for caries in adults: Maintaining pulp vitality. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2007(2), CD004484. https://doi.org/10.1002/14651858.CD004484.pub2
Yong, D., & Cathro, P. (2021). Conservative pulp therapy in the management of reversible and irreversible pulpitis. Australian dental journal, 66 Suppl 1, S4–S14. https://doi.org/10.1111/adj.12841
Shovelton, D. S., Friend, L. A., Kirk, E. E., & Rowe, A. H. (1971). The efficacy of pulp capping materials: A comparative trial. British Dental Journal, 130(8), 385–391. https://doi.org/10.1038/sj.bdj.4802708
The Prevalence of Dental Caries among Afghan adults at Dentistry Teaching Clinic, Kabul. (n.d.). https://www.acquaintpublications.com/article/the_prevalence_of_dental_caries_among_afghan_adults_at_dentistry_teaching_clinic_kabul89
Zeng, X., et al. (2022). Dental caries status and tooth loss among adults in low- and middle-income countries: A systematic review. BMC Oral Health, 22, 412.
https://doi.org/10.1186/s12903-022-02432-9
Subedi, K., Sigdel, B., Khanal, P. P., Sharma, D., Chaudhary, G., Singh, A. K., & Paneru, S. (2024). Dental caries, tobacco usage and associated risk factors in patients visiting a government hospital in Western Nepal. BMC Oral Health, 24, 219.
https://doi.org/10.1186/s12903-024-03997-1
Hu, J., Jiang, W., Lin, X., Zhu, H., Zhou, N., Chen, Y., Wu, W., Zhang, D., & Chen, H. (2018). Dental caries status and caries risk factors in students aged 12–14 years in Zhejiang, China. Medical Science Monitor, 24, 3670–3678.
https://doi.org/10.12659/MSM.907325
Zharmagambetova, A., Tuleutayeva, S., Akhmetova, S., Sumanova, A., Baigulakov, A., Sakenov, T., Gorbatova, M. A., & Grjibovski, A. M. (2017). Prevalence and experience of dental caries among 12- and 15-year-old adolescents in Central Kazakhstan. Public Health, 151, 118–120.
https://doi.org/10.1016/j.puhe.2017.06.021
Pakpour, A. H., Hidarnia, A., Hajizadeh, E., Kumar, S., & Harrison, A. P. (2011). The status of dental caries and related factors in a sample of Iranian adolescents. Medicina Oral, Patología Oral y Cirugía Bucal, 16(6), e822–e827.
https://doi.org/10.4317/medoral.17074
Sheiham, A., & James, W. P. T. (2015). Diet and dental caries: The pivotal role of free sugars reemphasized. Journal of Dental Research, 94(10), 1341–1347.
https://doi.org/10.1177/0022034515590377
Shaffer, J. R., Leslie, E. J., Feingold, E., Govil, M., McNeil, D. W., Crout, R. J., Weyant, R. J., & Marazita, M. L. (2015). Caries Experience Differs between Females and Males across Age Groups in Northern Appalachia. International Journal of Dentistry, 2015, 1–8. https://doi.org/10.1155/2015/938213
Mian, F. I., Hamza, S., & Bokhari, S. A. H. (2019). Exploring demographic and oral health factors among patients attending a teaching dental center. Journal of Advanced Oral Research, 10(2), 70–76.
https://doi.org/10.1177/2320206819855589
Watt, R. G., et al. (2019). Social determinants of oral health inequalities. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 47(1), 13–23.
https://doi.org/10.1111/cdoe.12440
Moynihan, P., & Kelly, S. (2014). Effect on caries of restricting sugars intake: Systematic review. Journal of Dental Research, 93(1), 8–18.
https://doi.org/10.1177/0022034513508954
Cheng, L., Zhang, L., Yue, L., Ling, J., Fan, M., Yang, D., Huang, Z., Niu, Y., Liu, J., Zhao, J., Li, Y., Guo, B., Chen, Z., & Zhou, X. (2022). Expert consensus on dental caries management. International Journal of Oral Science, 14(1), 17.
https://doi.org/10.1038/s41368-022-00167-3
Lukacs, J. R. (2011). Sex differences in dental caries experience: Clinical evidence, complex etiology. American Journal of Human Biology, 23(5), 635–648.https://doi.org/10.1002/ajhb.21184
Downloads
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 هدایتالله احسان،محمد عمر زارع،حفیظ الله سبحان عزت
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
