غربالگری جامعهمحور هایپرگلایسمی و هیپوگلایسمی در میان مردان بالغ شهر هرات، افغانستان
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.2.4واژهگانِ کلیدی:
هایپرگلایسمی، هیپوگلایسمی، اسکرینینگ دیابت، پیشدیابت، افغانستان، هراتچکیده
زمینه و هدف: اطلاعات جامعهمحور درباره اختلالات گلوکوز خون در افغانستان محدود است. این مطالعه با هدف بررسی شیوع و توزیع ناحیهای مقادیر گلوکوز در محدوده دیابت و هیپوگلایسمی در میان مردان بالغ شهر هرات انجام شد.
روش: این مطالعه مقطعی و جامعهمحور از ۱۶ تا ۱۹ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر هرات انجام شد. مردان بالغ ۱۸ سال و بالاتر از طریق کمپهای غربالگری جامعهمحور جذب شدند. گلوکوز خون مویرگی با گلوکومتر اندازهگیری و افراد بر اساس وضعیت ناشتا بودن گزارششده، در گروههای قند خون ناشتا (FBS) و قند خون تصادفی (RBS) طبقهبندی شدند. برای تحلیل دادهها از آزمونهای شاپیرو–ویلک، من–ویتنی یو، کروسکال–والیس، دان، کایدو، دقیق فیشر و رگرسیون لوژستیک غیرتعدیلشده استفاده شد.
یافتهها: از میان ۱٬۰۰۹ مرد بالغ، ۴۱۸ نفر (۴۱٫۴٪) تحت آزمایش FBS و ۵۹۱ نفر (۵۸٫۶٪) تحت آزمایش RBS قرار گرفتند. توزیع گلوکوز در هر دو گروه غیرنرمال بود و مقادیر RBS بهطور معناداری بالاتر از FBS بود (U = 162,552.5، p < 0.001). مقادیر گلوکوز در محدوده دیابت در ۱۰٫۲۹٪ از گروه FBS و ۹٫۱۴٪ از گروه RBS مشاهده شد. پیشدیابت/اختلال گلوکوز در FBS بیشتر از RBS بود (۱۹٫۶٪ در برابر ۶٫۸٪؛ p < 0.001). روش غربالگری با وضعیت گلیسمیک ارتباط معنادار داشت (χ²(2) = 39.90، p < 0.001). ناحیه ۲ در مقایسه با ناحیه ۱، هایپرگلایسمی مبتنی بر RBS بیشتری داشت، درحالیکه تفاوت ناحیهای در مقادیر دیابتمحدوده FBS معنادار نبود. هیپوگلایسمی در ۱۹ نفر (۱٫۹٪) مشاهده شد و فقط در گروه ناشتا رخ داد (۴٫۵٪ در برابر ۰٫۰٪؛ p < 0.001).
نتیجهگیری: غربالگری جامعهمحور، بار قابلتوجهی از اختلالات گلوکوز خون را در مردان بالغ شهر هرات نشان داد؛ بهطوریکه تقریباً یک نفر از هر ده نفر دارای مقادیر گلوکوز در محدوده دیابت بود. تفاوت روش غربالگری و برخی تفاوتهای ناحیهای، ضرورت غربالگری هدفمند و پیگیری افراد دارای مقادیر غیرطبیعی گلوکوز را نشان میدهد.
مراجع
Sun H, Saeedi P, Karuranga S, Pinkepank M, Ogurtsova K, Duncan BB, et al. IDF Diabetes Atlas: Global, regional and country-level diabetes prevalence estimates for 2021 and projections for 2045. Diabetes Res Clin Pract 2022;183:109119. https://doi.org/10.1016/j.diabres.2021.109119.
Frontiers | Strategies to tackle non-communicable diseases in Afghanistan: A scoping review n.d. https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2023.982416/full (accessed March 25, 2026).
Afghanistan: Acute Food Insecurity Situation for April 2023 and Projection for May - October 2023 | IPC - Integrated Food Security Phase Classification n.d. https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/en/c/1156351/?iso3=AFG (accessed March 25, 2026).
Akhtar S, Nasir JA, Javed A, Saleem M, Sajjad S, Khan M, et al. The prevalence of diabetes in Afghanistan: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health 2021;21:941. https://doi.org/10.1186/s12889-021-10993-5.
Prevalence and correlates of diabetes and impaired fasting glucose among adults in Afghanistan: Insights from a national survey - Omid Dadras, Anita Nyaboke Ongosi, Chia-Wen Wang, 2024 n.d. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/20503121241238147?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%20%200pubmed (accessed March 26, 2026).
Saeed KMI. Prevalence of Risk Factors for Non-Communicable Diseases in the Adult Population of Urban Areas in Kabul City, Afghanistan. Cent Asian J Glob Health 2014;2:69. https://doi.org/10.5195/cajgh.2013.69.
Saeed KMI. Prevalence of Diabetes and its Risk Factors in Urban Setting of Kandahar City, Afghanistan-2015 n.d.
Islam Saeed KM. Diabetes Mellitus Among Adults in Herat, Afghanistan: A Cross-Sectional Study. Cent Asian J Glob Health 2017;6:271. https://doi.org/10.5195/cajgh.2017.271.
Food Insecurity and Diabetes: Overview of Intersections and Potential Dual Solutions | Diabetes Care | American Diabetes Association n.d. https://diabetesjournals.org/care/article/46/9/1599/151608/Food-Insecurity-and-Diabetes-Overview-of?guestAccessKey= (accessed March 8, 2026).
Project MUSE - Food Insecurity is Associated with Hypoglycemia and Poor Diabetes Self-Management in a Low-Income Sample with Diabetes n.d. https://muse.jhu.edu/article/400764 (accessed March 26, 2026).
World Medical Association. World Medical Association Declaration of Helsinki: Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects. JAMA 2013;310:2191–4. https://doi.org/10.1001/jama.2013.281053.
Islam Saeed KM. Diabetes Mellitus Among Adults in Herat, Afghanistan: A Cross-Sectional Study. Cent Asian J Glob Health 2017;6:271. https://doi.org/10.5195/cajgh.2017.271.
The prevalence of diabetes in Afghanistan: a systematic review and meta-analysis | BMC Public Health | Springer Nature Link n.d. https://link.springer.com/article/10.1186/s12889-021-10993-5 (accessed March 8, 2026).
Prevalence and correlates of diabetes and impaired fasting glucose among adults in Afghanistan: Insights from a national survey - Omid Dadras, Anita Nyaboke Ongosi, Chia-Wen Wang, 2024 n.d. https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/20503121241238147 (accessed March 8, 2026).
Saeed KMI. Prevalence of Risk Factors for Non-Communicable Diseases in the Adult Population of Urban Areas in Kabul City, Afghanistan. Cent Asian J Glob Health 2014;2:69. https://doi.org/10.5195/cajgh.2013.69.
Wasiq AW, Fazli N, Ahadi AN, Amirzada MZ, Hayat MS, Ishaq N, et al. PREVALENCE OF TYPE 2 DIABETES MELLITUS AND ITS ASSOCIATION WITH SOCIOECONOMIC STATUS IN KANDAHAR CITY: A CROSS-SECTIONAL STUDY. Malaysian Journal of Public Health Medicine 2021;21:26–35. https://doi.org/10.37268/mjphm/vol.21/no.3/art.1101.
Prevalence of prediabetes, diabetes, diabetes awareness, treatment, and its socioeconomic inequality in west of Iran | Scientific Reports n.d. https://www.nature.com/articles/s41598-022-22779-9 (accessed March 8, 2026).
Prevalence of prediabetes and associated risk factors in the Eastern Mediterranean Region: a systematic review | BMC Public Health | Springer Nature Link n.d. https://link.springer.com/article/10.1186/s12889-025-22598-3 (accessed March 8, 2026).
Afghanistan: Acute Food Insecurity Situation for April 2023 and Projection for May - October 2023 | IPC - Integrated Food Security Phase Classification n.d. https://www.ipcinfo.org/ipc-country-analysis/details-map/tr/c/1156351/?iso3=AFG (accessed March 8, 2026).
Seligman HK, Davis TC, Schillinger D, Wolf MS. Food Insecurity is Associated with Hypoglycemia and Poor Diabetes Self-Management in a Low-Income Sample with Diabetes. Journal of Health Care for the Poor and Underserved 2010;21:1227–33.
