میکروپلاستیکهای ناشی از تجزیه پلیاتیلین و پلیپروپیلین و تأثیر آن بر سلامت عمومی
DOI::
https://doi.org/10.58342/MJ.V.3.I.1.9واژهگانِ کلیدی:
میکروپلاستیکها، پلیاتیلن، پلیپروپیلن، سلامت عمومی، آگاهی و نگرش، ولایت هراتچکیده
زمینه و هدف: این تحقیق یک مطالعه مقطعی است که به بررسی میکروپلاستیکها، بهویژه ذرات پلیاتیلن و پلیپروپیلن، بهعنوان آلایندههای نوظهور میپردازد که میتوانند از طریق آب و غذا وارد بدن شده و باعث التهاب، اختلالات ایمنی و هورمونی و افزایش خطر بیماریهای مزمن شوند. با وجود اهمیت این موضوع، آگاهی جوامع در کشورهای در حال توسعه بهخوبی بررسی نشده است. این تحقیق با هدف سنجش آگاهی، نگرش و رفتار مردم هرات درباره میکروپلاستیکها و اثرات آنها بر سلامت عمومی انجام شد.
روش: این مطالعه بهصورت تحلیلی–کمی و با روش میدانی انجام شد. جامعه آماری شامل اساتید، محصلان و کارمندان پوهنتونهای دولتی و خصوصی ولایت هرات و خانوادههای آنان بود که ۴۴۰ نفر به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. دادهها با پرسشنامه لیکرت پنجدرجهای گردآوری شد و روایی و پایایی ابزار با تأیید خبرگان و آلفای کرونباخ 0.822 احراز گردید. تحلیل دادهها با نرمافزار SPSS نسخه 26 و آزمونهای استیودنت تکنمونهای و رگرسیون چندگانه صورت گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد آگاهی، نگرش و رفتار مرتبط با میکروپلاستیکها بهطور معناداری بالاتر از حد متوسط بود. بیشترین نگرانیها به نقش میکروپلاستیکها در بیماریهای مزمن، اختلال ایمنی و کاهش باروری مربوط بود. تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که آگاهی از خطرات استفاده مجدد بطریها، نگرانیهای سلامتمحور و باور به ضرورت محدودیتهای دولتی، رفتارهای مصرف پلاستیک را بهطور معنادار تحت تأثیر قرار میدهد.
نتیجهگیری: میکروپلاستیکها در هرات یک چالش جدی سلامت عمومیاند. آگاهی زیاد مردم میتواند اجرای آموزشهای محیطزیستی، سیاستهای محدودکننده و توسعه جایگزینهای ایمن را تسهیل کند. همچنین انجام مطالعات لابراتواری بیشتر برای سنجش میزان مواجهه انسان توصیه میشود.
مراجع
Patel, A. B., Gol, A. M., Vyas, A. J., Patel, A. I., Dudhrejiya, A. V., & Chotaliya, U. J. (2023). A brief review on PET - Polyethylene Terephthalate Containers. International Journal of Technology. https://doi.org/10.52711/2231-3915.2023.00006
Joseph, T. M., Azat, S., Ahmadi, Z., Jazani, O. M., Esmaeili, A., Kianfar, E., Haponiuk, J. T., & Thomas, S. (n.d.). Polyethylene terephthalate (PET) recycling: A review. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2024.100673
Masoumi, M. (2022). Different methods for returning PET into the economic cycle: A review. Journal of Nanoscience and Technology. https://doi.org/10.52319/j.nanoscitec.2022.13
Gupta, R. K., Pipliya, S., Karunanithi, S., Eswaran U, G. M., Kumar, S., Mandliya, S., Srivastav, P. P., Suthar, T., Shaikh, A. M., Harsányi, E., & Kovács, B. (2024). Migration of Chemical Compounds from Packaging Materials into Packaged Foods: Interaction, Mechanism, Assessment, and Regulations. Foods. https://doi.org/10.3390/foods13193125
Mohajan, H. K. (2025). Polyethylene Terephthalate (PET): An Overview on Production, Consumption, and Recycling. Art and Society. https://doi.org/10.63593/as.2709-9830.2025.07.004
Weissmann, D. (2024). PET Use in Blow Molded Rigid Packaging. https://doi.org/10.1016/b978-0-323-88667-3.00034-5
Mehdar, Y. T. H. (2025). Examining the Migration of Antimony (Sb) from PET Bottles into Carbonated Water: Impact of Temperature and Storage Duration. Pakistan Journal of Analytical & Environmental Chemistry. https://doi.org/10.21743/pjaec/2025.06.07
Kim, D.-S., Kim, D., Kim, H.-K., Jeon, E., Sung, M. K., Sung, S., Choi, J.-H., Lee, Y., Kang, K., Lee, S., & Lee, S. (2025). Organ-specific accumulation and toxicity analysis of orally administered polyethylene terephthalate microplastics. Dental Science Reports. https://doi.org/10.1038/s41598-025-91170-1
Filella, M. (2020). Antimony and PET bottles: Checking facts. Chemosphere. https://doi.org/10.1016/J.CHEMOSPHERE.2020.127732
Stevens, S. E., McPartland, M., Bartošová, Z., Skåland, H. S., Völker, J., & Wagner, M. (2024). Plastic Food Packaging from Five Countries Contains Endocrine- and Metabolism-Disrupting Chemicals. Environmental Science & Technology. https://doi.org/10.1021/acs.est.3c08250
Gorish, B. M. T., Abdelmula, W. I. Y., Altayeb, H. N., & Zhu, D. (2024). Biodegradability of polyethylene: Challenges and future perspectives. Progress in Rubber Plastics and Recycling Technology. https://doi.org/10.1177/14777606241290855
Meng, Q., Yi, X., Zhou, H., Song, H., Liu, Y., Zhan, J., & Pan, H. (2024). Isolation of marine polyethylene (PE)-degrading bacteria and its potential degradation mechanisms. Marine Pollution Bulletin. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2024.116875
Mehmood, S., Ilyas, N., Akhtar, N., Chia, W. Y., Shati, A. A., Alfaifi, M. Y., Sayyed, R. Z., Pusparizkita, Y. M., Munawaroh, H. S. H., Quan, P. M., & Show, P. L. (2022). Structural breakdown and phytotoxic assessments of PE degradation through acid hydrolysis, starch addition and Pseudomonas aeruginosa bioremediation. Environmental Research. https://doi.org/10.1016/j.envres.2022.114784
Nechaeva, A. I., Klyueva, V., & Solyanikova, I. P. (2024). Assessment of the Introduction of Microorganisms Capable of Destroying Toxic Compounds during Seed Germination. https://doi.org/10.3390/engproc2024067020
Ritu, R., Jitender, R., Poonam, K., Pal, S. N., & Rani, S. A. (2022). Biodegradation and detoxification of low-density polyethylene by an indigenous strain Bacillus licheniformis SARR1. Journal of Applied Biology and Biotechnology. https://doi.org/10.7324/jabb.2021.100102
چاپ شده
ارجاع به مقاله
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 علیاحمد محمدی،صفیالله فطرت،غلام ربانی اصولی
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution 4.0 می باشد.
